ورود به حساب کاربری

نام کاربری *
رمز عبور *
مرا به خاطر بسپار.

مصرف دارو در دوران شيردهي

دکتر ناهید عزالدین زنجانی، متخصص کودکان - مدیرعامل انجمن ترویج تغذیه با شیرمادر

اكثر مادران در مورد مصرف دارو در حين شيردهي مضطرب و نگران هستند و ممكن است اطلا‌عات و نظرات متفاوتي را از منابع مختلف از جمله پزشكان، داروسازان، ماماها، همسر، دوستان و همسايه‌ها و يا وسايل ارتباط جمعي دريافت کنند و چه بسا در مواردي بدون آنكه خود مايل به قطع شيردهي باشند در اثر توصيه‌هاي نادرست اطرافيان، به اين عمل اقدام نمايند.
متأسفانه استفاده از دارو در دوران شيردهي بسيار شايع است اما با راهنمائي درست مادران مي توان از بسياري از تصميم‌هاي نابجاي آنان جلوگيري كرد.

هر داروئي كه مادر شيرده مصرف مي‌كند جزيي از آن (حدود يك درصد) وارد شير مي‌شود. مقدار داروئي كه از طريق شير‌مادر به شيرخوار مي رسد تحت تأثیر عوامل مختلفی تغییر می کند.
به عنوان مثال مقدار و مدت مصرف دارو بسیار اهمّیِت دارد. استفاده از داروهائي مانند مواد رادیواکتیو كه ممنوعيت مصرف دارند ممكن است در مقدار اندک (با دوز كم) و مدت كوتاه مصرف، فقط با قطع كوتاه مدت تغذيه با شير‌مادر همراه باشند.
جذب و دسترسي از راه دهان نيز بسيار مهم است. داروهائي كه از طريق خوراكي قابل جذب نيستند و بايد حتماً به مادر تزريق شوند مانند انسولين، آنتي بيوتيك‌ها و ... اگرچه ممكن است در شير‌مادر ترشح شوند اما چون در دستگاه گوارش شيرخوار جذب نمي‌شوند لذا اثر كمتري بر شيرخوار مي گذارند.

سن شيرخوار هم هرچه به دوران نوزادي نزديك‌تر باشد تأثير داروي دريافت شده بيشتر است علاوه بر این نارسي يا اختلا‌لا‌ت کلیه و کبد سبب تجمع بيشتر دارو در بدن شيرخوار مي‌شود درمجموع، داروهايي كه برای دوران نوزادي و شيرخواري اجازه مصرف داشته باشند برای مادر شيرده هم مجاز است.

تعدادی از داروها باعث کم شدن شیرمادر می شوند. مصرف زیاد مشروبات الکلی، مصرف زیاد ویتامین B6 ، استفاده مداوم از ضد حساسیت ها، داروی لودپا ( برای درمان فشارخون) ، قرص های ضد بارداری حاوی استروژن و بروموکریپتین باعث کم شدن شیر می شوند.
بروموكريپتين اصولا‌ً براي خشك كردن شير‌مادر مصرف مي‌شود. داروهاي خوراكي جلوگيري كننده از بارداري حاوي استروژن، توليد شير را كاهش مي‌دهند ولي آنهايي كه فقط حاوي پروژسترون هستند يا بر حجم شير تأثير ندارند يا اثر آنها بر شير‌مادر بسيار ناچيز است. عوامل ديگري مانند نيكوتين و الكل نيز مي‌توانند حجم و چربي شير را كاهش دهند.

چند توصیه جهت مصرف دارو در دوران شیردهی
1) مصرف دارو توسط مادر بلا‌فاصله بعد از اتمام يك وعده شيردادن باشد.
2) در مورد داروهايي كه يك بار در شبانه روز مصرف مي‌شوند بهتر است زمان مصرف، قبل از طولا‌ني‌ترين خواب كودك باشد كه معمولا‌ً در شب است.
3) مصرف بسياری از داروها از جمله مسکن های ساده مثل استامینوفن، آنتی بیوتیک ها ، داروهای ضد دیابت ، داروهای پایین آورنده فشارخون، داروهایی که برای درمان کم کاری یا پرکاری تیروئید تجویز می شوند و.... چنانچه در دوران شیردهی به مقدار صحيح مصرف شوند ضرري براي شيرخوار نخواهندداشت .
4) اکثر داروهایی که برای درمان افسردگی مادر تجویز می شوند بی ضرر بوده و حتي برخی از آنها به ترشح شير‌مادر كمك هم مي‌كنند.
5) مصرف تعداد معدودي از داروها با شيردهي مغايرت دارند و در صورت ضرورت استفاده از آنها، شيردهي بايد قطع شود از جمله: داروهاي ضد سرطان و داروهاي محرّك و مخدّر مانند هروئين تزريقي ، ترکیبات آمفتامین مثل شیشه و کراک و موادّ راديو‌اكتيو که براي درمان بيماري‌ها به کار می روند. درمورد موادّ راديواكتيو که براي تشخيص بيماري‌ها مورد استفاده قرار می گیرند، باید شیردهی موقتا" قطع شود (از چند ساعت تا چند روز) و بعد مجدّداً شیردادن شروع شود.
6) دسته دیگر داروهایی هستند که می توان با مصرف آنها شیردادن را نیز ادامه داد ولی چون در برخي شيرخواران اثرات جانبي آن‌ها گزارش شده، بايد با احتياط تجويز شوند.
7) سیگار کشیدن موجب کوتاه شدن دوره شیردهی و کاهش حجم شیر می شود. ارتباط آن با دردهای قولنجی شیرخواران، مرگ ناگهانی شیرخوار، عفونت گوش میانی و عفونت های تنفسی تحتانی ثابت شده است. مادرانی که نتوانسته اند سیگار را ترک کنند باید سعی کنند درحضور شیرخوار خود سیگار نکشند. همچنین حداقل 2.5 ساعت قبل از شیردادن از مصرف سیگار خودداری نمایند.
8) مصرف مقدار زیاد الکل هم می تواند مانع رگ کردن پستان شود (مهار رفلکس جهش شیر) و حجم شیرمادر را نیز کاهش دهد.