ورود به حساب کاربری

نام کاربری *
رمز عبور *
مرا به خاطر بسپار.

ایجاد یک حساب کاربری

پر کردن فیلدهایی که با ستاره (*) نشانه گذاری شده ضروری است.
نام *
نام کاربری *
رمز عبور *
تکرار رمز عبور *
ایمیل *
تکرار ایمیل *

شیر مادر



مشكلات احتمالی دوران شيردهي و درمان آن

فصلنامه شیر مادر
(شماره 39،40_پاییز و زمستان 88 )

برگرفته از کتاب شیر مادر
ترجمه: دکتر پدرام نیک نفس
Thumbnail image Thumbnail image

مشكلات مادر

الف _ زياد بودن شير

1_ پرخوني اوليه يا احتقان پستان

احتقان ممكن است به اشكال مختلف و به دلیل افزايش جريان خون ، ادم بينابيني و يا شيرموجود در پستان باشد . پر خوني پستاني پس از زايمان موجب ناراحتي خفيف تا شديد مادر شده و با مسطح شدن هاله و نوك پستان ،در برقراري جريان شير و پستان گرفتن نوزاد اشكال به وجود آيد . در اين حالت اگر شير به طور موثري تخليه نشود ، توليد آن ظرف چند روز كاهش مي يابد . در صورتي كه نوزاد قادر به مكيدن پستان و تخليه شير نباشد ، دوشيدن پستان با دست يا با شير دوش الكتريكي براي برقراري جريان شير و تداوم توليد آن مفيد خواهد بود . حتي دوشيدن مختصرمي تواند پستان را نرم تر و پستان گرفتن و شيرخوردن نوزاد را بهتركند . مي توان از تجويز مسكن هايي نظير استامينوفن يا ايبوپروفن كه براي شيرخوار هم مضر نيست ، جهت تخفيف درد مادر بهره جست . روش هاي ديگر مثل استفاده از كمپرس مرطوب و گرم همراه با ماساژ پستان در قبل از تغذيه نوزاد ، به شروع جريان شير كمك مي كند . استفاده از كمپرس سرد بين فواصل شيردهي درد و تورم را كاهش مي دهد . برگ هاي سرد كلم سال هاست كه در اروپا براي تخفيف ورم استفاده مي شود و هيچ عارضه جانبي گزارش نشده است . گرچه ممكن است تركيباتي در برگ هاي كلم وجود داشته باشد كه از طريق پوست جذب شوند و در كاهش ورم نقش داشته باشند ولی تحقيقات نشان مي دهد كه بسته هاي ژل سرد هم به همان اندازه در كاهش تورم پستان موثر است .

2_ پرشيري

اگر پرخوني ، اولين علامت افزايش شير فرض شود ، پرشيري ( توليد بيش از حد و كنترل نشده شير كه بيش از نياز شيرخوار باشد ) در مرحله بعدي قرار دارد . اين شيرخواران ممكن است ازدردهاي كوليكي رنج ببرند و دفع مكرر و زياد مدفوع كف آلود داشته باشند كه موجب تحريك پوست در ناحيه پوشك شیر خوار مي شود . اين مشكل بيشتر در مادراني رخ مي دهد كه اجازه تخليه كامل يك پستان را به شيرخوار نمي دهند و پس از فواصل كوتاه 5 تا 10 دقيقه ،پستان خود را که هنوز خوب تخلیه نشده است براي شيردادن به نوزاد عوض مي کنند . اين شيرخواران مقادير زيادي از شير پيشين غني از لاكتوز و مقدار اندكي شير پسين غني از چربي را مي خورند كه منجر به درجاتي از سوء جذب ، توليدگاز و گاهي عدم رشد كافي شيرخوار عليرغم برخورداري وي از شير فراوان مادر مي شود . آزمايش بر روي مواد دريافتي شيرخوار نشان داده در صورتي كه شيرخوار در هر نوبت شيرخوردن از يك پستان تغذيه شود ، گرچه اندكي كمتر شير دريافت مي كند ، ولي در مجموع چربی بيشتری به وي مي رسد . از آن جا كه لازم نيست شيرخوار در هرنوبت شيرخوردن حتما"از هر دو پستان تغذيه شود ، ايكي از راه حل هاي مناسب ، حصول اطمينان از تخليه كامل يك پستان است قبل از آن كه پستان ديگر به دهان اوگذاشته شود . اگر پستان پر شير ديگر براي مادر ايجاد ناراحتي مي كند ، مي توان آن را با دست يا با شيردوش دوشيد و شير آن را نگه داشت . معمولا" توليد بيش از حد شيردر چند هفته اول پس از زايمان با تقاضاي شيرخوار سازگاري دارد .
پرشيري همچنين مي تواند با افزايش توليد شير در شروع حاملگي مجدد تظاهر كند . اين امر خود را با نشت مداوم شير در فواصل شيردهي عليرغم تغذيه كامل شيرخوار نشان مي دهد. اگر توليد زياده از حد شير براي يك يا دو هفته ادامه يابد ، بررسي از نظر آدنوم هيپوفيز ، هيپرتيروئيديسم و يا تيروئيديت پس از زايمان ضروري است . درمان اين عارضه معمولا" به صورت علامتي و شامل استفاده از كرست هاي سفت و چسبان است . مادراني كه توليد بيش از حد شيردارند ممكن است با محرك هاي مختلف بينايي و شنوايي متوجه نشت شير شوند . فشار مستقيم بر نوك پستان مي تواند از اين نشت بكاهد و اين را مي توان دقيقا" با قرار دادن بازوها روي قفسه سينه يا فشار دادن قسمت فوقاني بازو يا آرنج روي پستان ( مثل زماني كه دست يك طرف گوش طرف مقابل را لمس مي كند ) انجام داد . مي توان از بالشتك هاي پستاني ( pad ) استفاده كرد كه بايد يك بار مصرف يا به سهولت قابل شستشو باشند .

3_ جريان بيش از حد شير

در صورتي كه شيرمادر خيلي زياد باشد و يا بازتاب جهش شير بيش از حد فعال باشد ، ممكن است شيرخوار خيلي زود پستان مادر را پس بزند و از شير باز شود . شيرخوار تحت تاثير جريان شديد شيرمادر ممكن است احساس خفگي كند يا با عجله شير بخورد تا بتواند با جريان شير همراهي كند . خانم هايي كه شير فراواني دارند ، همچنين ممكن است دردهاي شديد لحظه اي به علت بازتاب جهش شير داشته باشند . درمان اين عارضه كنترل جريان شير است . دوشيدن مختصر پستان براي كاهش جريان شير و سپس به دهان شيرخوار گذاشتن ، معمولا" مفيد واقع مي شود .

ب_كم شير بودن

عليرغم آن كه بسياري از مادران فكر مي كنند كم شير هستند اما كمبود واقعي شيرنادر است . هر عاملي از جانب مادر يا شيرخوار كه خوردن شيررا محدود سازد مي تواند به سرعت منجر به كاهش توليد شير شود كه اين امر به علت مهار شيميايي و مكانيكي ناشي از تجمع شيرباقي مانده رخ مي دهد .
شايع ترين علل ناكافي بودن شير عبارتند از :
  • روش غلط شيردهي از نظر زمان و مدت
  • استفاده از غذاي كمكي نامناسب
  • برطرف نشدن پرخوني پستان ها
  • جدا كردن مادر و شيرخوار و قرار دادن نامناسب شيرخوار در بغل و درست نگرفتن پستان مادر توسط شیر خوار در هنگام شيرخوردن
  • گاهي شيرخوار بيمار تمايلي به شيرخوردن نشان نمي دهد يا توانايي مكيدن و خارج كردن شيررا ندارد كه اين موضوع منجر به كاهش توليد شير مي شود .

درمان كم شيري

از آن جا كه توليد شير ارتباط مثبتي با دفعات شيردهي و ميزان تخليه پستان دارد ، درمان كم شيري به افزايش دفعات و دقت در تخليه پستان بستگي دارد . بايد علت اصلي را پيدا و برطرف كرد ، اقدامات معمول غلط در شيردهي بايد با افزايش دفعات شيردهي شامل تغذيه نوزاد در شب اصلاح گردد . چنانچه جهش شير خوب نباشد ، برطرف كردن درد با مسكن ها و درمان موضعي نوك پستان مي تواند مفيد واقع گردد . دوشيدن دستي يا الكتريكي شير مي تواند موجب تسهیل مكيدن شيرخوار و افزایش ترشح شیر شود. دوشيدن شير اضافي بين فواصل شيردهي يا بلافاصله پس از تغذيه شيرخوار اغلب به افزايش جريان شير كمك مي كند . يادآوري اين نكته به مادران ضروري است كه آشاميدن بيش از حد مايعات و شير ، كمكي به افزايش شير نمي كند .

شيرافزاها

داروها و گياهان دارويي متعددي به عنوان شيرافزا توصيه شده اند . هورمون رشد ، كلرپرومازين ، متوكلوپراميد هورمون رها كننده تيروتروپين و سولپيريد همگي موجب افزايش شير شده اند . در ميان اين مواد استفاده از متوكلوپراميد به خاطر بي خطر ، موثر و در دسترس بودن و فقدان نسبي عوارض جانبي در مقايسه با ساير مواد شيرافزا در امريكا رايج تر است . دمپريدون به طور وسيعي در كانادا و مكزيواستفاده شده و عوارض جانبي كمتري دارد ، زيرا از سد خوني _مغزي عبور نمي كند اما اين دارو در ايالات متحده در دسترس نمي باشد .
بيش از 30 گياه دارويي به عنوان شيرافزاي قوي شناخته شده اند . شنبليله يكي از قديمي ترين داروهاي گياهي است كه از زمان سقراط و مصري هاي قديم مورد استفاده قرار گرفته است . از آن جا كه اين گياه يك افزودني غذايي محسوب مي شود ، اعتقاد بر اين است كه بي خطر مي باشد هر چند در اثر استفاده ازآن اغلب عرق مادر بوي شربت افرا پيدا مي كند . استفاده از اين شيرافزاها بايد با برنامه تکرر شيردهي و دوشيدن شير همراه باشد .

مشکلات شيرخوار

1_ نوزاد خواب آلود

بسياري از نوزادان پس از 2_1 ساعت هوشياري اولیه همراه با آرامش كه به طور معمول بلافاصله پس از تولد وجود دارد ( زمان مطلوب براي شيردهي ) ، به خواب عميقي فرو مي روند كه چند ساعت طول مي كشد و تنها فواصل كوتاهي از بيداري نسبي دارند . اين الگو طبيعي است و نيازي به تغذيه در اين زمان وجود ندارد . گاهي تعويض كهنه نوزاد ، ماساژ ملايم ، عمودي نگاه داشتن ، تكان دادن و صحبت كردن ممكن است نوزاد خواب آلود را بيدار كند . نوزادان در دو روز اول تولد دوره هاي كوتاهي از بيداري دارند كه آن هم ممكن است ازديده پنهان بماند . هم اتاقي مادر و نوزاد اجازه مي دهد كه مادر نشانه هاي گرسنگي نوزاد را تشخيص دهد .
اين نشانه ها عبارتند از :
  • جستجوي پستان
  • حركات مكيدن
  • حركات سريع چشمها
  • حركات دهان و زبان
  • صداهاي ضعيف
  • بردن دست به سمت دهان يا به طرف دست ديگر
  • خم كردن بازوها
  • پا زدن
  • مشت كردن دست ها
  • گريه كردن ( آخرين علامت گرسنگي )
نوزاداني كه براي مدت طولاني گريه كرده اند ، ممكن است خسته شده و بدون شيرخوردن يا قبل از سير شدن به خواب روند .

2_ نوزاد بي قرار و تحريك پذير

نوزادان بي قرار پس از تغذيه ، عصبي مي شوند به خصوص قبل از روز دوم تا چهارم پس از زايمان كه جريان شير به طور كامل برقرار مي شود . صرف وقت بيشتر به مدت 1 تا 2دقيقه براي شيردادن ، تعويض كهنه يا در آغوش گرفتن معمولا" اين نوزادان را آرام كند . اگر نوزاد عليرغم برقراري كامل جريان شير مادر بازهم پس از هر بار تغذيه عصبي باشد ، بايد ارزيابي دقيقي از نظر مقدار شير مادر و افزايش وزن نوزاد انجام داد . شيردادن بايد زماني انجام شود كه نوزاد كاملا" آرام و هوشيار است . اگر نوزاد گريه می کند ، بايد قبل از شيردادن آرام شود .

3_ خصوصيات شيرخواران

شيرخواران مانند مادرانشان , خلق و خو و شخصيت هاي متفاوتي دارند که آنها را براساس خصوصيات شيرخوردن به شکل زیر طبقه بندی مي کنند .
شيرخواران عجول:
پستان را با ولع مي گيرند و به مدت 20_10 دقيقه مي مكند .
شيرخواران عصبي :
مشتاقانه وفعالانه پستان را به دهان مي برند ولي چون شيري دریافت نمی کند ، فرياد مي كشند .
تنبل ها :
منتظر مي مانند تا شيرمادر جریان پیدا کند. اما پس از آن كه شروع به خوردن كردند خوب می مکند.
خوش سليقه ها :
قطرات كوچك شير را ليس مي زنند و مزه مزه مي كنند وتا خودشان نخواهند که پستان را در دهان بگیرند هر تلاشی برای این کار بی فایده است.
راحت طلب ها :
ترجيح مي دهند كه چند دقيقه شير بخورند و چند دقيقه استراحت كنند بنابراين مدت شيرخوردن آن ها طولاني تر مي شود .

4_ فوران اشتها (توفان اشتها)

ازدياد اشتها كه به عنوان دوره جهش رشد شيرخوار نيز شناخته مي شود با تمايل شديد وگذرا به شيرخوردن بيشتر ، مشخص مي شود . در اين حالت شيرخوار گرسنه تر از معمول به نظر مي رسد و ممكن است با شيرخوردن ارضا نشود . اين موضوع موجب مي شود مادر تصور نمايد كه شير او كافي نيست لذا تصميم مي گيرد شير مصنوعی يا غذاي ديگر را شروع نماید . اكثر اين دوره ها (75%) در سه ماه اول شيردهي رخ می دهد و مدت آن ها كوتاه است. افزايش شيردهي طي چند روز موجب تحريك بيشتر جريان شير مي شود و امكان آن را ايجاد مي كند كه پس از مدتي الگوي طبيعي شيرخوردن از سر گرفته شود . پيش بيني چنين رويدادي و ارائه راهنمايي هاي لازم سبب رفع نگراني مادر شده و از شروع تغذيه کمکی و در نتيجه قطع زودهنگام شيردهي جلوگيري مي كند . چنانچه مشكل فوق بيش از 3 تا 4 روز دوام داشته باشد ، بايد با معاينه مادر ، پرسش از وي و توزين شيرخوار ، از كفايت شير مطمئن شد .

5_ پس زدن پستان و اعتصاب شيرخوردن

پس زدن ناگهاني پستان توسط شيرخوار ممكن است در هر زماني رخ دهد و اغلب مادر آن را به حساب كيفيت بد يا عدم كفايت شيرخود مي گذارد وعكس العمل او معمولا" قطع كامل شير است . اين رفتار شيرخوارممکن است با تغییر در روش زندگی مادر مانند: شروع قاعدگي مادر ، خوردن بعضی مواد غذایی ، تغيير صابون ، عطر يا ادكلن و يا حتي تنش مادر ،به وجود آید . همچنين ممكن است به علت گرفتگي بيني ، دندان درآوردن و يا گاز گرفتن هاي شيرخوار (كه با واكنش ناگهاني مادر همراه بوده)اتفاق بیفتد . در شيرخواران بزرگتر به طور ناگهاني با برگشت مادر به كار يا با دادن شيرمادر توسط شيشه و يا جدايي چند روزه از مادر ، این گونه شیر خواران از خوردن شير امتناع می كنند . با يافتن و رفع علت آن می توان امیدوار بود که ، شيرخوردن از سرگرفته مي شود .
وقتي كه شيرخوار پستان را پس مي زند تلاش براي برقراري مجدد شيردهي ممكن است چند روز يا بيشتر طول بکشد . این شيرخواران ممكن است وقتي خواب آلود هستند يا تازه بيدار شده اند پستان را بگیرند و شیر بخورند ولی هنگام بیداریاز گرفتن آن امتناع کنند.
ساير روش هاي برقراري مجدد رابطه شيردهي عبارتنداز :
  • شيردادن در تنهايي و سكوت و بدون حضور ديگران
  • در آغوش گرفتن و نوازش كردن بيشتر و تماس پوست به پوست مادر و شیر خوار
  • حمام گرفتن هاي براي آرامش و برقراري تماس پوستی
  • امتناع از دادن شيشه و استفاده از تغذيه با انگشت يا فنجان كه اغلب در حل اين مشكل مفيد هستند .
مادر بايد با دوشيدن شير با دست يا وسايل مكانيكي مانع ازكاهش جريان شير شود تا به اين وسيله مشكل کودک بیشتر نشود . گاهي شيرخوار فقط يك پستان را پس مي زند ، اين مسئله اغلب به دنبال يك حمله ماستيت اتفاق مي افتد كه طعم شير را اندكي شورتر مي كند . پس زدن يك پستان ممكن است نشان دهنده يك مسئله غير طبيعي در پستان هم باشد .


نماد انجمن

آمار سایت

امروز
دیروز
هفته جاری
هفته گذشته
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
4764
7199
25691
49891
159349
439249
705234

امروز: چهارشنبه، 08 مرداد 1393