ورود به حساب کاربری

نام کاربری *
رمز عبور *
مرا به خاطر بسپار.

ایجاد یک حساب کاربری

پر کردن فیلدهایی که با ستاره (*) نشانه گذاری شده ضروری است.
نام *
نام کاربری *
رمز عبور *
تکرار رمز عبور *
ایمیل *
تکرار ایمیل *

شیر مادر

افزایش درجه حرارت بدن (هیپرترمی) نوزاد

افزایش درجه حرارت بدن (هیپرترمی) نوزاد
دكتر نگار سجادیان، فوق تخصص نوزادان، دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی ـ درمانی تهران
تنظیم درجه حرارت
تنظیم درجه حرارت بدن نوزاد یكی از جنبههای مهم و مشكلزای مراقبت نوزادی است و نگهداری محیط حرارتی خنثی یكی از وظایف مهم پرستار مراقب او میباشد. منظور از محیط حرارتی خنثی، محیطی است كه در آن درجه حرارت بدن نوزاد با حداقل مصرف اكسیژن، سرعت سوخت و ساز بدن (متابولیزم) در حدود طبیعی باقی بماند.
چنانچه درجه حرارت زیر بغل نوزاد بالاتر از 4/37 درجه سانتیگراد یا درجه حرارت مقعدی بالای 5/37 درجه سانتیگراد باشد اصطلاحاً نوزاد دچار هیپرترمی شده است. هیپرترمی با افزایش مرگ و میر و بیماری در دورة نوزادی همراه است. علل هیپرترمی میتواند مربوط به افزایش درجه حرارت محیط باشد، چه نوزادی كه توسط انكوباتور و یا گرمازای تابشی نگهداری میشود و یا نوزادی كه در معرض نور خورشید و یا در نزدیك رادیاتور قرار  داده شده میتواند دچار افزایش درجه حرارت بدن به صورت قابل توجه شود. كم آبی (دهیدراتاسیون) به خصوص در نوزادانی كه بهاندازه كافی از شیر مادر تغذیه نشوند و دریافت مایعات كمی دارند دیده میشود كه منجر به هیپرترمی در نوزاد میگردد. اختلال عملكرد سیستم عصبی مركزی، سندرم محرومیت و داروها (پروستاگلندین). عفونت خون (در شیرخواران بزرگتر)، تزریق خون، هیپرترمی بدخیم و هیپرترمی نوروژنیك و مهمتر از اینها پوشش زیاد نوزاد در هوای گرم از دیگر علل ایجاد هیپرترمی میباشند. یك علت مهم هیپرترمی در نوزاد استفاده بدون توجه و مراقبت كافی از گرمازای تابشی برای نوزاد میباشد. هیپرترمی شدید در این حالت یا به علت اختلال در كنترل درجه حرارت، جدا شدن حسگر و یا در اثر عدم توجه به شیوه تنظیم دستگاه میباشد و مرگ با هیپرترمی در اثر استفاده نامناسب از گرمازای تابشی اتفاق میافتد.
به طور كلی میتوان گفت علل بیشتر موارد هیپرترمی نوزادی عوامل خارجی و محیطی تولید گرما هستند و عواملی كه مربوط به نوزاد و بیماری او باشند كمتر در ایجاد هیپرترمی دخیل هستند.
مكانیزم دفع حرارت به چهار روش زیر میباشد:
تابش: گرما از بدن شیرخوار به اجسام سردتر در محیط تابش میشود.
از راه جریان هوا: گرما از پوست به هوای در حال جریان منتشر شده كه مقدار از دست رفتن گرما بستگی به سرعت جریان هوا و درجه حرارت آن دارد.
تبخیر: كه مقدار از دست رفتن حرارت وابسته به سرعت جریان هوا و رطوبت نسبی آن دارد.
انتقال: در این روش حرارت از شیرخوار به سطوحی كه بدن نوزاد با آنها تماس دارد، انتقال مییابد.

تظاهرات بالینی هیپرترمی
اگر علت هیپرترمی افزایش درجه حرارت محیط باشد، بدن و اندامهای نوزاد دارای درجه حرارت یكسان بوده، نوزاد دچار انبساط عروقی شده و برافروخته میشود. دستها و پاها گرم و عرقدار هستند، نوزاد وضعیت طاقباز پیدا كرده كه تمام این موارد برای افزایش اتلاف حرارت در نوزاد میباشد. برعكس چنانچه علت هیپرترمی، عفونت خون باشد به دلیل افزایش آستانه تنظیم درجه حرارت هیپوتالاموس، نوزاد محیط را سرد درك میكند و به جای افزایش دفع حرارت، مكانیزمهای تولید گرما فعال میشوند و شیرخوار دچار انقباض محیطی شده در نتیجه پوست تنه و اندامها به نظر رنگ پریده و آبی میشوند و درجه حرارت مركزی شیرخوار از درجه حرارت پوست بالاتر است.
ولی در شیرخواری كه به علل محیطی دچار هیپرترمی شده، درجه حرارت مقعد ممكن است مانند درجه حرارت پوست باشد. توجه به موارد فوق میتواند در افتراق علل هیپرترمی كمك كننده باشد.
نوزادی كه ثانویه به افزایش درجه حرارت محیط به هیپرترمی مبتلا شده دچار افزایش تعداد تنفس، ایست تنفسی، افزایش تعداد ضربان قلب، افت فشار خون و تعرق میشود. در ابتدا نوزاد بیقرار شده و اندامها گرم و پوست خشك و گرم میباشد. حجم ادرار و تعداد دفعات آن كاهش یافته و نوزاد ممكن است دچار كاهش وزن شود. در این فاز او تمایل به نوشیدن مایعات دارد و با تداوم هیپرترمی، نوزاد مبتلا به فرم شدید هیپرترمی میشود كه در این وضعیت درجه حرارت بدن به
44-41 درجه سانتیگراد رسیده و نوزاد دچار بیحالی، افت فشارخون، گریه ضعیف شده و نهایتاً به اختلال هوشیاری، كما و تشنج و مرگ منتهی میشود.
درمان هیپرترمی
قبل از درمان هیپرترمی بایستی از وقوع آن پیشگیری نمود. پیشگیری شامل استفاده صحیح و كنترل شده از وسایل گرمازا، اجتناب از پوشش زیاد نوزاد در فصول سرد و گرم، قرار ندادن نوزادان در مجاورت اجاق یا رادیاتور یا در معرض نور مستقیم خورشید و جلوگیری از كمآبی (دهیدراتاسیون) نوزاد به خصوص در فصول گرم میباشد.
به طور كلی برای درمان نوزاد مبتلا به هیپرترمی بایستی به او كمك كرد تا تولید حرارت را به حداقل برساند.
شیرخوار هیپرترم وضعیت طاقباز دارد كه این حالت میتواند در مكانیزمهای دفع حرارت كمك كننده باشد. نوزاد را میتوان عریان نمود، تا دفع حرارت از طریق تبخیر (evaporation) افزایش یابد.
از روشهای دفع حرارت به صورت فعال در حد امكان بایستی اجتناب كرد تا كاهش شدید و سریع دما منتهی به استرس سرما و شوك نشود.
مراحل درمان هیپرترمی نوزاد در بخش نوزادان، به قرار زیر هستند:
ابتدا باید نوزاد را از نظر راه هوایی، جریان خون و تنفس بررسی نمود و در صورت اختلال در هر یك از موارد درمان مناسب انجام شود كه شامل تجویز اكسیژن صددرصد، تهویه مكانیكی و غیره بر حسب مورد میباشد.
احتمال عفونت بایستی مورد بررسی قرار گیرد و در صورت شك بالینی درمان مناسب انجام شود.
سایر علل هیپرترمی مثل كمآبی (دهیدراتاسیون)، اختلال سیستم عصبی مركزی و غیره بایستی مورد بررسی قرار گیرد.
منابع خارجی تولید گرما مثل گرمازای تابشی، انكوباتور و غیره را بایستی از نوزاد دور نمود.
انتقال نوزاد به محیط خنكتر و همچنین بررسی وسایل گرمازا از نظر صحت كاركرد بایستی صورت پذیرد.
پوشش اضافی نوزاد یا هر وسیلهای كه دفع حرارت را مختل میكند بایستی برداشته شود.
در صورتی كه وضعیت نوزاد اجازه دهد تغذیه مكرر با شیرمادر بایستی انجام شود.
در صورتی كه نوزاد در شوك باشد درمان با افزایش دهندههای حجم داخل عروقی به میزان20سیسی بهازاء هر كیلوگرم وزن بدن در عرض 15 دقیقه لازم میباشد.
در نوزادان جهت كاهش درجه حرارت میتوان از تماس پوست بدن با اشیاء معمول اتاق یا فرو بردن بدن نوزاد در آب ولرم و حمام كردن او جهت بازگشت درجه حرارت به میزان طبیعی استفاده نمود.
نوزادان بعد از چند روز اول عمر، ممكن است جهت كاهش درجه حرارت نیاز به استفاده از وسایلی كه هیپوترمی ایجاد میكنند، مثل لحافهایی كه با آب خنك میشوند داشته باشند. ولی به طور كلی در استفاده از این متدها برای دفع فعال حرارت در نوزاد بایستی تا حد امكان اجتناب كرد، تا كاهش شدید و سریع دما منتهی به استرس سرما و شوك نشود.
شیرخواری كه دچار هیپرترمی است را بایستی تا زمانی كه درجه حرارت زیر بغل او طبیعی شود، خنك نمود.
در طی مرحله درمان، وضعیت عصبی، سطح هوشیاری، درجه حرارت، پاسخ كلینیكی به درمان، علائم و نشانهها، ریتم قلبی، علائم حیاتی و وضعیت اشباع اكسیژن شریانی را بایستی تحت نظر داشت.
درجه حرارت پوست، زیر بغل و محیط نوزاد در طی پروسه خنك كردن بایستی هر 30 دقیقه اندازهگیری و ثبت شود.
اندازهگیری میزان دریافت مایعات، میزان دفع مایعات، مقدار الكترولیتها، وزن مخصوص ادرار، تورگورپوستی (بهحالت طبیعی برگشتن پوست پس از كشیدن آن) و وضعیت غشاهای مخاطی قبل از درمان و در طی درمان بایستی مانیتور شوند.
در صورت بروز تشنج یا قطع تنفس به علت افزایش درجه حرارت مركزی بایستی درمان مناسب انجام شود.

الگوریتم مبارزه با هیپرترمی
دور كردن منابع خارجی گرمازا یا هر وسیلهای كه دفع حرارت را مختل میكند.


(بررسی صحت عملكرد وسایل گرمازا)

خارج كردن پوشش اضافی (لباس، قنداق، پتو)

درمان علل غیرمحیطی هیپرترمی (عفونت، دهیدراتاسیون یا نقایص سیستم عصبی مركزی)

بررسی درجه حرارت محیط، پوست و زیر بغل نوزاد هر 30 دقیقه در طی درمان

مانیتور كردن و درمان دهیدراتاسیون كه ممكن است در نتیجه از دست رفتن مایعات بین سلولی ایجاد شود. تزریق مایعات با مانیتور كردن میزان دریافت، میزان دفع و اسمولالیته خون و ادرار و تورگور پوستی

بررسی از نظر قطع تنفس، تشنج و درمان آنها


نماد انجمن

آمار سایت

امروز
دیروز
هفته جاری
هفته گذشته
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
4411
8985
24895
34295
108662
439249
654547

امروز: چهارشنبه، 01 مرداد 1393